14. október 2011 - app?

Hvernig myndir þú þýða þetta orð app? spurði vinnufélagi minn í dag.
Ég hváði við, hafði heyrt það nokkrum sinnum í auglýsingum Ríkisútvarpsins sem nú má ekki lengur heita Ríkisútvarp heldur Rúff, svaraði síðan einfaldlega að mér líkaði alls ekki við þetta orð. Nú á maður að appa tónlistarviðburði á hátíð þeirri sem kennd er við loftbylgjur (airwaves) auk þess sem hægt er að appa bensínáfyllingu á símann sinn hjá olíufyrirtækinu Neinum.

Af þessu má ætla að með appinu sé átt við að tengja útfrá orðinu apply og tenging (application), en þetta er að sjálfsögðu ágiskun því ég á farsíma sem ég get hringt úr og tekið á móti símtölum og smáskilaboðum, en get hvorki appað né tengt við tónlistarviðburði eða bensínstöðvar.

Ríkisútvarpið, afsakið Rúffið, gekk lengi vel framfyrir skjöldu í málhreinsun meðal íslensku þjóðarinnar. Öfugmæli og niðurlægingarorð eins og kynvillingur og kynskiptingur voru hátt skrifuð meðal málfarsráðunauta stofnunarinnar og vafalaust hafa orð sem niðurlægja þroskaskerta einstaklinga verið í hávegum höfð hjá umræddri stofnun, allt undir merkjum málfarshreinsunar, en um leið var margt gott gert í málrækt íslenskrar tungu.

Er ekki kominn tími til að auglýsingadeildin flauti af orðið app og noti hið ágæta orð tengja eða annað álíka gott og gilt íslenskt orð í staðinn? Öfugt við fyrri tilraunir Ríkisútvarpsins til að niðurlægja með neikvæðum orðum, held ég að engum sárni þótt nýyrðið app verði snarlega lagt af.

Að endingu styð ég orðið Snjáldurskinna sem Páll Valsson kom fram með fyrir fáeinum árum í stað Fasbókar sem nýlega hefur heyrst á öldum ljósvakans yfir fyrirbærið Facebook.   

11. október 2011 - Inspired by Iceland eða hvað?

Ég hefi löngum boðið fólki heim í mín fátæklegu híbýli. Þetta hefur verið allskyns fólk sem ég hefi kynnst á ferðum mínum um landið eða erlendis, við einstöku tækifæri eða þá að ég hefi boðið erlendum vinum á Facebook að koma í heimsókn ef þeir hafa átt erindi til Íslands. Þetta hefur verið fólk af ýmsum þjóðernum auk Íslendinga, Svíar, Lettar, Hollendingar, Bretar og Bandaríkjamenn auk þess sem ég á síðar von á heimsóknum fólks frá Ítalíu og Þýskalandi. Ég hefi eldað mat fyrir fólkið og bakað pönnukökur, hvorutveggja án þess að búa við löglega gæðavottun, farið með þau til Þingvalla, Nesjavalla, Vífilsfellið eða Selvogsgötuna og ávallt hafnað öllu endurgjaldi í formi peninga.

Stundum hefi ég boðið fólki að gista. Ef tveir eða þrír gestir eru á ferðinni geng ég gjarnan úr rúmi og sef þá í litla herberginu með köttunum eða þá í sófa í stofunni. Allt er þetta gert á eigin kostnað og hið einasta sem ég hefi út úr þessu er ánægjan af að kynnast góðu fólki og kannski í von um að fólkið svari í sömu mynt ef ég er á ferðinni heima hjá þeim.

Hópur sá sem reynir að kynna Ísland undir orðunum Inspired by Iceland hefur nú farið af stað með hvatningarátak til Íslendinga um að bjóða erlendum ferðamönnum heim og sýna á þann hátt af sér íslenska gestrisni. Ýmsir opinberir aðilar hafa tekið þátt í átakinu og sagst myndu bjóða fólki heim eða í opinber salarkynni. Borgarstjórinn býður fólki að koma í Höfða, iðnaðarráðherrann vill fá fólk með sér í fótabað og forsetinn ætlar að baka pönnukökur.

Þetta er auðvitað hið besta mál, þótt forsetinn muni vafalaust senda reikninginn fyrir kostnaðinum við pönnukökurnar á Bessastöðum til skattgreiðenda, þ.e. til mín. En er þá ekki eðlilegt að ég svari í sömu mynt og sendi reikninginn fyrir minn kostnað við móttöku erlendra ferðamanna til forsetans?

10. október 2011 - Séra Baldur

Séra Baldur Kristjánsson sóknarprestur í Ölfusi og hinn ágætasti maður segir meðal annars eftirfarandi á bloggi sínu í morgun eftir að hafa hlýtt á sjónvarpsviðtal við Guðrúnu Ebbu, dóttur Ólafs Skúlasonar biskups:

Sennilega get ég þakkað Davíð Oddssyni það að ég varð aldrei mikill ráðgjafi Ólafs ( fyrir utan það að vera af annarri kynslóð og með afleitar hugmyndir). Vigfús Þór Árnason prestur hafði eftir Davíð svo að margir hlýddu á eftir að ég var ráðinn: ,,Ég skil ekkert í Ólafi að vera að raða í kringum sig þessum kommúnistum.“

Ólafur varð svo ráðvilltur að hann vissi ekkert hvað átti að gera við mig næstu mánuði.  Dómur Davíðs gat verið dauðadómur.

Í æviágripi séra Baldurs í Guðfræðingatali er ekki getið eins né neins um pólitísk trúnaðarstörf hans ef frá eru talin ritstörf hans um sögu verkalýðsbaráttunnar. Þar eru hinsvegar tíunduð störf hans að íþróttum, æskulýðsstarfi og mannréttindamálum. Sjálf man ég ekki eftir honum á þeim árum er ég tók virkan þátt í róttæku starfi á áttunda áratug síðustu aldar þótt ég vilji ekki útiloka að hann hafi verið starfandi á vinstri vængnum. Það skiptir að sjálfsögðu engu máli, því fólk á að njóta hæfileika sinna án tillits til pólitískra skoðana, en ekki vegna þeirra.

Orð Davíðs um séra Baldur við þáverandi biskup segja hinsvegar þann nöturlega sannleika að á Íslandi ríkti hálfgerður McCarthyismi þegar ríkisstjórnir Davíðs Oddssonar voru hér við völd.

Er ekki kominn tími til að kalla fram sannleiksnefnd svo hægt verði að svipta hulunni af þeirri spillingu sem réði hér á landi á þessum árum?

10. október 2011 - Um biskupa

Ég er ekki mikil manneskja á sviði sifjaspjalla. Sifjaspell og kynferðislegt ofbeldi gagnvart er eitthvað sem mér finnast svo fráleit og óhugsandi að ég á erfitt með að horfast í augu við slíkt, ekki síst eftir að ég fékk að heyra að slíkt hefði hugsanlega viðgengist á barnaheimilinu þar sem ég ólst upp, þvert á æskuminningar mínar. Vegna þess hefi ég verið fremur vantrúuð á slíkt.

Um mánaðarmótin nóvember og desember árið 1994 var heill Kastljósþáttur Ríkissjónvarpsins helgaður baráttu minni fyrir að fá að leiðrétta kyn mitt. Þar birtist ítarlegt viðtal við mig sem og við þáverandi biskup Íslands, herra Ólaf Skúlason sem lýsti yfir undrun og skelfingu sinni yfir því að einhver manneskja vildi skipta um kyn. Ég fékk þennan Kastljósþátt sendan til mín til Svíþjóðar á myndbandi, enda blessunarlega fjarverandi er hann var sýndur og síðan hefi ég ekki verið óspjölluð mey sem opinber persóna.

Er ég skoðaði myndbandið fylltist ég gremju í garð biskups og eftir að Sigurður Þór Guðjónsson (síðar vinur minn) skrifaði grein í Morgunblaðið um orð biskups, ákvað ég að skrifa bréf til biskups þar sem ég útskýrði málstað þess fólks sem þjáist af kynáttunarvanda. Mér til undrunar fékk ég svar frá Ólafi Skúlasyni biskup þar sem hann bað mig afsökunar á orðum sínum og lýsti yfir skilningi á stöðu okkar í samfélaginu. Ekki man ég lengur nákvæmlega hvernig hann orðaði bréfið sem er vandlega geymt niðri í kjallara, en það varð til þess að ég fyrirgaf honum orð sín um fólk í minni aðstöðu. Ég hafði kynnst Ólafi Skúlasyni lítillega á sjöunda áratugnum er hann var sóknarprestur í Bústaðakirkju og kom oft til Axels L. Sveins sem var formaður sóknarnefndar og sem ég hefi ávallt litið á sem velgjörðarmann minn, en Axel var barnabarn Hallgríms Sveinssonar biskups (1889-1908) og lést vorið 1969.

Þegar Guðrún Ebba Ólafsdóttir kom fram opinberlega með ásakanir á hendur föður sínum voru þær slíkar að ekki var hægt annað en að trúa þeim og viðurkenna að ég hafði haft rangt fyrir mér er ég talaði vel um Ólaf Skúlason biskup. Hann átti þó sínar góðu hliðar sem ekki er hægt að horfa framhjá. Ég var því efins er ég heyrði um fyrri ásakanir á hendur honum, en þarna kom ískaldur sannleikurinn í ljós með orðum Guðrúnar Ebbu dóttur hans.
       
Nú koma fram ásakanir á hendur Karli Sigurbjörnssyni biskup vegna aðgerðarleysis hans gagnvart Guðrúnu Ebbu Ólafsdóttur og fjöldi fólks krefst afsagnar hans. Ég lendi aftur í klemmu því ég á honum örlítið verk að þakka. Hann var nefnilega sá sem leysti mig frá hjónabandi vorið 1984 er ég og fyrrum maki (eiginkona) skildum að borði og sæng frammi fyrir Karli Sigurbjörnssyni þáverandi sóknarpresti í Hallgrímssókn í Reykjavík. Séra Karl vann sitt verk fljótt og vel og leysti okkur báðar undan skyldum sem ég gat ekki staðið við og voru óumflýjanlegar.

Ég tek ekki afstöðu til afsagnar Karls Sigurbjörnssonar biskups.   

2. október 2011 - Stjórnlagaráð

Við þingsetningu Alþingis 1. október reyndi forseti Íslands að eigna sér störf Stjórnlagaráðs og þóttist fullviss þess að hann fengi meiri völd eftir lögleiðingu nýrrar stjórnarskrár en áður. Þessu var þegar mótmælt af fleiri fulltrúum sem setið höfðu í stjórnlagaráði sem einungis töldu að um væri að ræða minniháttar breytingar á starfi forseta Íslands.

Ég fór að velta fyrir mér hvort ekki væri verið að búa til nýja stjórnarskrá sem væri svo lík hinni gömlu að hægt væri að rífast um einstakar greinar hennar til eilífðar rétt eins og hinnar gömlu. Það er enn verið að rífast um hina gömlu, hvernig skal fara með völd kóngsins, afsakið forsetans í stjórnarskrá Íslands og ég vonaðist til að þessu myndi linna með nýrri stjórnarskrá.

Fyrir ári síðan bauð ég mig fram til stjórnlagaþings sem þá hét svo ásamt rúmlega 520 öðrum einstaklingum. Ég hlaut ekki nægan stuðning til setu á stjórnlagaþingi, lenti í 43 sæti og því talsvert langt frá öruggu sæti. Í framhaldinu og eftir kærumál og síðan skipan stjórnlagaráðs ákvað ég gefa stjórnlagaráði vinnufrið til að vinna af heilindum að nýrri stjórnarskrá. Ég viðurkenni þó að mig langaði til að grípa fram fyrir hendurnar á stjórnlagaráði þegar kosið var um eitt orð í mannréttindakaflanum, en það var orðið kynvitund (gender identity), en um leið var ég víðsfjarri þegar atkvæði voru greidd. Þetta orð var fellt út úr uppkastinu að nýrri stjórnarskrá með atkvæðagreiðslu með eins atkvæðis minnihluta þar sem einn fulltrúinn viðurkenndi eftir á að hafa óvart kosið vitlaust og annar farinn í barneignaleyfi. Fyrir bragðið varð ég að senda þau boð út til félaga minna sem eru transfólk um allan heim að okkur hefði mistekist að fá kynvitund (gender identity) inn í stjórnarskrá Íslands. Um leið vil ég þakka Silju Báru og Illuga og öðrum stuðningsaðilum þessa eina orðs í stjórnarskrá Íslands fyrir einlægan stuðning þeirra við þetta orð í uppkasti að nýrri stjórnarskrá Íslands.

Það var fleira en þetta eina orð sem sitja aðeins í mér eftir að hafa lesið yfir stjórnarskráruppkastið. Það vantar allt sem ég hafði lagt áherslu á um friðarmálefni og kjarnorkuvopnalaust Ísland. Þá vantaði ákvæðið sem hefði orðið hinni evangelísk-lúthersku kirkju á Íslandi til framdráttar sem er algjört trúfrelsi á Íslandi, en einnig hugsanlegt ofurvald eins manns sem er forseti Íslands. Ég tók ekki afstöðu til valds forseta Íslands í kosningabaráttunni, en hefði örugglega hvatt til þess að forseti Íslands yrði einungis táknrænt sameiningartákn fyrir þjóðina fremur en að vera það sundrungarafl sem núverandi forseti hefur valdið með störfum sínum.

Því miður virðist forsetinn halda áfram að verða sundrungarafl í nýja stjórnarskráruppkastinu. Það finnst mér miður og hann staðfesti það með orðum sínum á Alþingi laugardaginn 1. október 2011.   

1. október 2011 - Um Alþingi Íslendinga

Meðal virtustu alþingismanna Íslands var Gils Guðmundsson fæddur á gamlársdag 1914 og látinn 29. apríl 2005. Ég man að einhverju sinni er hann bar á góma hélt einhver því fram að hann væri latur samanber hve sjaldan hann fór í pontu á þingfundum. Ég mótmælti þeim sem hélt þessu fram, því vitað var að Gils var einn alduglegasti þingmaður sem Ísland hafði átt, hann var mjög virkur í öllum nefndastörfum og þekktur fyrir að kynna sér öll mál í þaula áður en hann tjáði sig um þau. Þetta var honum í blóð borið, enda fæddur og uppalinn Vestfirðingur og sönn steingeit að auki, þótt hann væri alþingismaður fyrir Reykjaneskjördæmi.  Ævi hans bar líka öll merki mikils dugnaðar og þekkingar á grunnþörfum íslensku þjóðarinnar, heilu doðrantarnir skrifaðir um íslenskan sjávarútveg frá upphafi Íslandsbyggðar og fram á þennan dag, ritstjóri sjómannablaðsins Víkings í samvinnu við Gissur Ó. Erlingsson loftskeytamann og þýðanda (sem enn lifir 102 ára) í tæpan áratug, ritstjóri fyrstu bókanna um Aldirnar og höfundur fjölda annarra rita. Að auki var hann kennari og alþingismaður í tæpa tvo áratugi og friðarsinni af áhuga.

Ástæða þess að ég rifja upp minningu Gils Guðmundssonar er einfaldlega sú að hann var Alþingi til mikils sóma og dæmigerður fyrir marga alþingismenn sem vinna vel og skila sínu dagsverki, ekki aðeins eins og margir alþingismenn gerðu áður fyrr, heldur einnig í dag því þrátt fyrir nokkra gasprara á Alþingi vinnur meirihluti alþingismanna vinnuna sína möglunarlaust og leggur sig fram um að skila góðu verki.

Á undanförnum árum hefur borið mjög á málþófi í ýmsum málum á Alþingi sem hefur vissulega verið þinginu til vansa og þar ætla ég ekki að draga neinn einstakan flokk til ábyrgðar, þingmenn flestra flokka hafa gert sig seka um slíkt og reyndar náð fram breytingum á frumvörpum eftir margra daga málþóf, en það er engu að síður ákaflega neikvæður þáttur í starfi Alþingis, ekki síst eftir að hægt var að fylgjast með fundum Alþingis í beinni útsendingu sem er vissulega vel, en skapar um leið aðstöðu fyrir Morfísglaða unga alþingismenn til að láta ljós sitt skína.

Í dag verður Alþingi sett. Fjöldi fólks ætlar að mæta á Austurvöll og mótmæla, margir án þess að geta sagt hverju á að mótmæla, aðrir til að mótmæla ríkisstjórninni sem þeim finnst ekki hafa staðið sig. Aðrir til að kalla til menn á Alþingi sem eru búnir að koma íslensku þjóðinni á hausinn og eru sjálfir komnir í öruggt skjól fjarri pólitík.  Sjálf viðurkenni ég alveg að hafa tekið þátt í mótmælum við Alþingishúsið, t.d. haustið 2008 sem og í janúar 2009 þegar búsáhaldabyltingin náði hámarki sínu, en ég nenni ekki að mæta til að mótmæla ríkisstjórn sem er að vinna vinnuna sína án þess að hafa nokkurt fjármagn til að framkvæma allt sem þyrfti að framkvæma, því rétt eins og Albert Guðmundsson benti á í sífellu er hann var fjármálaráðherra, það eru ekki til neinir peningar! Steingrímur Jóhann mætti gjarnan einnig benda á hið sama er hann er að svara fyrir niðurskurð og höfnun á réttmætum kröfum fólks. Ég er ekki heldur alltaf sammála Jóhönnu Sigurðardóttur þótt ég styðji hana heilshugar í starfi sínu sem forsætisráðherra, en bæði eiga þau þakkir mínar skildar fyrir mikið og óeigingjarnt starf í ríkisstjórn við verstu aðstæður sem hugsast getur.

Jóhanna og Steingrímur hafa vissulega fengið marga ákúruna fyrir störf sín. En hvað er hægt að gera til að breyta þessu? Það má setja seðlaprentunina í gang og lina augnabliksþjáninguna með því að dæla fölsku fjármagni út í hagkerfið, en slíkt leiðir einungis af sér aukna verðbólgu sem veldur tapi fyrir alla á endanum. Á ég virkilega að ganga á torg og mótmæla góðum störfum þeirra? Af hverju?

Sumir kvarta yfir fjölda alþingismanna og háum launum þeirra. Ég ætla ekki að tjá mig um fjölda þeirra, hinsvegar get ég vel sett mig inn í kjör þeirra. Þingfararkaupið er 520.000 krónur á mánuði. Það er aðeins lægra en meðaltals heildarlaun lögregluþjóna eftir hækkunina sem fékkst með dómi gerðardóms miðað við launin 2010 með hækkun. Þetta eru ekki há laun og margir launamenn með verulega hærri laun. Það koma vissulega aukagreiðslur á launin, búsetustyrkur fyrir landsbyggðarþingmenn og frír sími auk ýmissa álagsgreiðslna. Ég er svosem ekki inni á gafli hjá neinum þingmönnum í dag, en rifja upp í huganum fyrstu ár Margrétar vinkonu minnar Frímannsdóttur á Alþingi og síminn hringdi hjá henni án afláts nánast allan sólarhringinn þá sjaldan hún kom heim af Alþingi.

Í dag verður Alþingi sett, væntanlega undir mótmælum og eggjakasti. Ég ætla ekki að taka þátt í því. Ég mun hinsvegar hugsa hlýlega til allra alþingismanna, líka pólitískra andstæðinga og óska þeim velfarnaðar á vetri komanda, en um leið óska ég þess að allir alþingismenn láti af málþófi um alla framtíð og tryggi að slíkt þurfi ekki að endurtaka sig framar með bætt traust á Alþingi sem eðlilegt framhald.  

29. september 2011 - Hafa Íslendingar ekki vit á pólitík?

Ég veit ekki hvort mér beri að hafa skoðun á forystumönnum stjórnmálaflokka, á gáfnafari þeirra, fitulagi eða hæfileikum til að gegna forystuhlutverki í stjórnmálum. Þá hefi ég reynt að gæta þess að fjalla ekki mikið um formann Sjálfstæðisflokksins, enda hefi ég talið hann að mörgu leyti hinn mætasta mann þótt hann sé vissulega andstæðingur í pólitík og ættarlaukur ónefndar valdaættar á Íslandi. Engu að síður get ég vart orða bundist þegar ég sé hvern afleikinn á fætur öðrum hjá blessuðum manninum og velti fyrir mér hvort hann meini hlutina af alvöru eða hvort hann sé búinn að mála sig út í horn í pólitíkinni.

Í gær hélt hann ræðu á fundi félags hatursmanna gegn evrópskri samvinnu sem kallar sig Heimssýn. Þar vildi hann draga umsókn um Evrópusambandsaðild til baka í stað þess að ljúka samningaferlinu og treysta íslensku þjóðinni til að greiða atkvæði um aðildina. Þegar haft er í huga að formaðurinn greiddi ekki atkvæði gegn aðildarviðræðum á sínum tíma og lýsti þar með yfir stuðningi sínum og Alþingis við aðildarviðræðurnar, verður að líta svo á að einhver hafi slegið á puttana á honum og verður að ætla að „bláa höndin“ hafi verið þar að verki frekar en hinn almenni flokksmaður, enda verður að telja að „bláa höndin“ sé enn ráðandi í Flokknum þótt hún hafi snúið sér að ritstörfum.

Öllu verri þóttu mér yfirlýsingar formannsins gagnvart hugsanlegri viðurkenningu Íslands á fullveldi Palestínu. Þar kom bersýnilega í ljós vantraust hans á íslenskri alþýðu og heilindum hennar á pólitíska sviðinu. Það má velta fyrir sér hvort hann hafi ekki sagt óbeint að íslenska þjóðin sé of heimsk til að geta samþykkt stuðning við fullveldi Palestínu. Öll vitum við hvílíkar hörmungar palestínska þjóðin hefur þurft að líða vegna ofsókna og fjöldamorða  hernámsliðs Ísraels. Formaður Sjálfstæðisflokksins gefur hinsvegar lítið fyrir slíkt, kannski til að slá pólitískar keilur. Um leið gleymir hann hve mikilvægur stuðningur Íslands getur haft í sjálfstæðisbaráttu lítillar þjóðar. Nægir þar að nefna stuðning Sjálfstæðismannsins Thor Thors fyrir hönd Íslands við stofnum Ísraelsríkis eftir seinni heimsstyrjöld og síðar afdráttarlaus viðurkenning ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks fyrir hönd Íslands á fullveldi Eystrasaltsþjóðanna árið 1991. Slíkar viðurkenningar binda vinarbönd þjóða og fólks á milli og sjálf eignaðist ég ævilanga vini frá Eystrasaltslöndum eftir þá viðurkenningu. Nú má ekki lengur viðurkenna þjóðir vegna skertra vitsmuna íslensku þjóðarinnar. Ég spyr bara, í hvaða forarpytt er formaður Sjálfstæðisflokksins kominn? Ekki er hann að koma í veg fyrir brottflutning hersins eins og mun hafa verið ósk þeirra félaga Halldórs og Davíðs árið 2003 er þeir drógu Ísland í viðbjóðslegt innrásarstríð í fjarlægt land.

Er ekki kominn tími til að Sjálfstæðisflokkurinn finni sér nýja forystu?       

26. september 2011 - Um dauðarefsingar

Á dögunum var maður einn að nafni Troy Davis tekinn af lífi vestur í Bandaríkjunum. Aftökunni hafði verið mótmælt um allan heim, ekki einvörðungu vegna andstöðu við dauðarefsingar, heldur einnig vegna þess hve mikill vafi lék á um sekt mannsins og má velta því fyrir sér hvort ekki var um dómsmorð að ræða. Troy Davis neitaði alla tíð að hafa myrt lögreglumann fyrir um tveimur áratugum og hans síðustu orð voru á sömu leið, að hann væri saklaus af morðinu. Samt var hann tekinn af lífi eða einfaldlega myrtur af yfirvöldum. Daginn sem hann var tekinn af lífi tók ég þátt í mótmælastöðu við bandaríska sendiráðið í Reykjavík í þeirri veiku von að lífi troy Davis yrði þyrmt

Ástæða þess að ég rifja upp þennan sorgaratburð hér er að eftir að ég nefndi þessa aftöku á Facebook urðu fleiri manns til að mæla með dauðarefsingum, t.d. ef morð eru sérlega ógeðsleg, barnamorð og nauðganir, fjöldamorð og þess háttar, að slíkir menn eigi ekki rétt á því að lifa lengur og séu best teknir af lífi. Þá hafa menn nefnt aftökur fólks á borð við Saddam Hussein sem manns sem átti ekki skilið að lifa. Sjálf sé ég enga slíka undantekningu sem réttlætir dauðadóm og aftöku og bendi á að í ríkjum þar sem dauðarefsingar eru enn við lífi eru einnig til undantekningar.

Einn illræmdasti og ógeðfelldasti morðingi bandarískrar réttarsögu hét Ed Gein. Hann lést á sóttarsæng árið 1984, 77 ára gamall. Ógeðfelld saga Ed Gein varð kveikjan að nokkrum verstu hryllingsmyndum sem gerðar hafa verið í Hollywood, myndum á borð við Psycho, The Texas Chain Saw Massacre, Leatherface og The Silence of the Lambs. Hann var einungis sakfelldur fyrir tvö morð en talið að hann hafi myrt að minnsta kosti sex manns, var talinn náriðill og skreytti heimili sitt með líkamspörtum. Þegar hann var handtekinn árið 1957 var ljóst að hann var alvarlega geðveikur og því lokaður inni á geðveikrahæli til æviloka, því maður tekur ekki geðsjúkling af lífi og hið sama gilti um Bandaríkin á sjötta áratugnum. Eitthvað hefur siðferðið breyst eftir þetta, því í dag eru til fjöldi dæma um að unglingar og fólk sem mjög skertan þroska eða vitsmuni enda lífið á dauðadeild bandarískra fangelsa

Þeir aðilar sem mæltu með dauðarefsingum gerðu ekki ráð fyrir því að ógeðfelldustu morðin mætti rekja til alvarlegrar geðveiki. Reyndar má segja með nokkru sanni að fólk sem er alið upp í eðlilegri virðingu fyrir lífinu geti ekki framið morð nema í geðveilukasti og því sé flest slíkt fólk geðveikt og beri að umgangast sem slíkt. Í gamla Sovétinu voru morð talin á þennan hátt og leiddu oftar en ekki til vistunar á geðveikrahæli, en grófir auðgunarglæpir og glæpir gagnvart ríkinu enduðu gjarnan fyrir aftökusveit. Ónefndir útrásarræningjar mega því teljast heppnir að slíkt siðferði ríkir ekki hér á landi, en velta má því fyrir sér hvort ekki eigi að herða verulega refsingar fyrir hvítflibbaglæpi þótt menn verði ekki hengdir uppi í hæsta gálga.

Til að geta borið virðingu fyrir mannréttindum verðum við að bera virðingu fyrir lífinu!

12. september 2011 - Vankunnátta á sveitastjórnarmálum?

Í fréttum Ríkisútvarpsins á sunnudag var vitnað til orða Kjartans Magnússonar borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins sem sér hugsanlegri fjölgun borgarfulltrúa í Reykjavík allt til foráttu og bendir á að fjöldi borgarfulltrúa sé svipaður í öðrum norrænum höfuðborgum eins og t.d. Stokkhólmi, þ.e. einn borgarfulltrúi fyrir hverja átta þúsund íbúa.

Mér þóttu þetta mikil vísindi hjá borgarfulltrúanum og reyndar hárrétt ef einungis er horft á íbúafjölda á bakvið hvern borgarfulltrúa, en er þetta svona einfalt? Ef rétt væri mætti fækka bæjarfulltrúum í Garðabæ og á Seltjarnarnesi niður í einn og bæjarfulltrúinn á Álftanesi léti sér nægja stjórnunarstörf fyrir morgunkaffið.

Ég fór því að skoða fjölda kjörinna fulltrúa í sveitastjórnum í Svíþjóð. Það er vissulega rétt að í Stokkhólmi eru um 8000 íbúar á bakvið hvern borgarfulltrúa, en hafa ber í huga að borgarfulltrúarnir í Stokkhólmi eru 101, þ.e. nærri sjöfalt fleiri en í Reykjavík. Í Gautaborg eru 81 borgarfulltrúi eða 6370 íbúar á bakvið hvern borgarfulltrúa og í Malmö eru borgarfulltrúarnir 61 eða 4885 íbúar á bakvið hvern borgarfulltrúa. Fámennasta sveitafélag í Svíþjóð er Bjurholms kommun í Västerbotten, en þar eru kjörnir fulltrúar fólksins í sveitafélaginu einungis 31 en íbúarnir voru 2445 á miðju sumri 2011. Því eru 79 íbúar á bakvið hvern fulltrúa í sveitarstjórn. Þess má geta að flatarmál sveitarfélagsins er 1372 ferkílómetrar eða um fimmfalt stærra en Reykjavíkur. Sjálf bjó ég í Järfälla meðan á veru minni stóð í Svíþjóð og þar voru þá tæpir þúsund íbúar á bakvið hvern bæjarfulltrúa.

Ekki man ég hvenær ákvörðun var um að bæjarfulltrúar í Reykjavík skyldu vera fimmtán, en tel líklegt að það hafi verið árið 1908 þótt ég vilji ekki fullyrða neitt um það. Þá voru íbúar Reykjavíkur innan við tíu þúsund. Það þarf ákveðinn fjölda bæjarfulltrúa í hverju sveitarfélagi til að viðhalda lágmarksþjónustu við íbúana. Í Reykjavík hefur þetta verið leyst að nokkru leyti með því að varaborgarfulltrúar hafa verið í fullu starfi sem slíkir. Þetta veit borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins og þá um leið að fimmtán manna hópur borgarfulltrúa er blekkingarleikur gagnvart íbúum Reykjavíkur. Það verður því að álykta að orð hans séu fremur blekking gagnvart Reykvíkingum en að hann þjáist svo illilega af vankunnáttu á stjórn Reykjavíkurborgar.

30. júlí 2011 - Madame Kerstin

 

Ein af þeim persónum sem verða mér ávallt eftirminnilegar í lífinu var Madame Kerstin. Hún var nokkrum árum árum eldri en ég og fór sömuleiðis í gegnum aðgerðarferli í Svíþjóð löngu á undan mér. Eftir að hún hafði lokið aðgerðarferlinu opnaði hún lítinn matsölustað undir heitinu Hjärter Dam við Polhemsgatan á Kungsholmen í Stokkhólmi, ekki fjarri lögreglustöðinni og Kronobergshäktet í Stokkhólmi.

Á kvöldin breyttist matsölustaðurinn hennar í næturklúbb með vafasamt orðspor þar sem sumir gestanna gerðu í því að borða ekki allan matinn sinn. Í refsingarskyni voru þeir teknir inn í pyntingarklefann og hýddir. Þetta var toppurinn á kvöldinu fyrir gestina sem ekki luku við matinn sinn. Ekki var laust við að einn og einn lögregluþjónn læddist þangað inn eftir vaktina til að fá "óþægileg" endalok á vaktinni.

Madame Kerstin var fremur stórgerð en samsvaraði sér samt vel. Hún var ávallt tilbúin að hlaupa frá barnum inn í hið allra heilagasta til að rassskella viðskiptavinina enda var ávallt barþjónn henni til aðstoðar á kvöldin sem afgreiddi kúnnana þegar Madame Kerstin dundaði sér við áhugamálin.

Ekki man ég hvaða ár ég hitti Madame Kerstin fyrst, en það hlýtur að hafa verið um páska því þegar ég kom þangað inn var barþjónninn klæddur í kjúklingagervi að frátöldum viðkvæmustu líkamshlutunum sem löfðu útfyrir. Að sögn barþjónsins var þetta kjúklingagervi hannað af Madame Kerstin. Í fyrstu vorkenndi ég barþjóninum en svo sannfærðist ég um að þetta var allt gert með samþykki piltsins. Ég kom oft til Hjärter Dam eftir þetta, hafði engan áhuga fyrir masókisma, en þess frekar fyrir skemmtilegum og öðruvísi félagsskap í góðra vina hópi og Madame Kerstin var ávallt sú sem hló hæst allra og virtist njóta lífsins umfram aðra.

Ég missti sambandið við Madame Kerstin eftir að ég flutti heim til Íslands sumarið 1996 og heyrði fátt af henni eftir það. Ég vissi þó að Hjärter Dam á Pólhemsgatan var lokað einhverjum árum síðar og síðar opnaður að nýju í einhverri af þröngum hliðargötunum í Gamla stan. Þá fréttist öðru hverju af Madame Kerstin þar sem hún rak þrælana sína áfram með svipuhöggum á Gay Pride í Stokkhólmi þeim til mikillar fullnægju en öðrum til skemmtunar, ekkert ósvipað skemmtilegum uppákomum Birnu vinkonu minnar Þórðardóttur á Gay Pride í Reykjavík.

Því miður verður Madame Kerstin ekki með á Gay Pride í Stokkhólmi í dag, 30. júlí 2011. Hún hafði kennt sér einhvers krankleika undanfarna mánuði og kvaddi þennan heim í gær. Hlátur hennar mun þó ávallt hljóma í minningum okkar sem þekktum hana og bárum virðingu fyrir henni.