19. febrúar 2012 - Umburðarlyndi?

„Jæja, Anna,svona í alvöru; ættir þú ekki að þekkja það manna best að umburðarlyndi á skoðunum að vera í báðar áttir? Eða hvað? Ætlar þú líka að taka þátt einelti og í galdrabrennunni á Snorra af því að þeir líkar ekki við lífsstíl hans? Flest er nú til“.

Fyrir fáeinum dögum tjáði ég mig á Facebook í gamni um mynd af Snorra í Betel þar sem hann stóð undir regnboga og velti fyrir mér hvort hann væri á leið úr skápnum. Ofangreind orð segja allt sem segja þarf um þessi orð mín.

Mér þóttu þessi orð Guðmundar St. Ragnarssonar óeðlileg og óþægileg. Alla tíð hefi ég borið virðingu fyrir Snorra, fjölskyldu hans og öðrum ættingjum hans. Ég hefi aldrei talað illa um þetta fólk, þvert á móti tjáð mig jákvætt og þá sérstaklega um föðurbróður Snorra sem og son hans sem mig grunar að sé nágranni minn og hefur stundað það að aðstoða nágranna mína ef þeir lenda í erfiðleikum. Ég hafði meira að segja tjáð mig jákvætt nokkrum dögum áður á bloggi um þessa ágætu fjölskyldu. Því voru orð Guðmundar St. Ragnarssonar sem rýtingur í bakið.

Ég hefi orðið fyrir meiri fordómum en gengur og gerist um meðalmanninn á Íslandi. Ég hefi svarað með því að vera jákvæð gagnvart því fólki sem sýnir mér fordóma þótt vissulega hafi það komið fyrir að ég hafi misst mig þegar fólkið sem sýndi mér fordóma gekk of langt og óskað mér pyntinga og dauða. Ég hefi orðið að berjast fyrir tilveru minni með kjafti og klóm og ég tel að ég hafi unnið sigur á þann hátt að velflestir Íslendingar eru búnir að viðurkenna mig og eru sáttir við tilvist mína. Þessi barátta var ekki sársaukalaus og örin á sálinni eru varanleg.

Meðal verstu andstæðinga minna voru einstaklingar sem töldu sig vera í baráttu gegn mér af trúarlegum ástæðum. Ég lét orð þeirra fara framhjá mér eins og vindinn, en svaraði þó þegar á mig var ráðist, oftast þó með glensi og gríni.

Falleg mynd af Snorra í Betel undir regnboganum í DV, merki samkynhneigðra um allan heim, urðu til þess að ég setti inn færslu á þá leið að ég spurði hvort Snorri væri á leið úr skápnum. Spurningin var eðlileg því margir samkynhneigðir vinir mínir földu tilfinningar sínar á bakvið fordóma gagnvart samkynhneigðum. Sjálf þekki ég þetta af eigin reynslu þar sem ég byggði upp eigin fordóma á þeim árum er ég lifði í röngu kynhlutverki.

Kvörtun Guðmundar St. Ragnarssonar yfir orðum mínum er þó óásættanleg að einu leyti. Þótt ég hafi reynt að umbera hatur og fyrirlitningu fólks í minn garð, hefi ég aldrei gert mig seka um að kyssa á vöndinn, þennan vönd sem ég var barin með en neitaði að samþykkja og kyssa. Ég mun aldrei kyssa vöndinn og mun því aldrei  samþykkja orð Guðmundar um umburðarlyndi í þessum efnum. Það er kominn tími til að Guðmundur St. Ragnarsson sýni mér það umburðarlyndi að biðja mig afsökunar á orðum sínum.

17. febrúar 2012 – Hitaveitutankarnir í Öskjuhlíð

Á ársfundi Náttúrufræðistofnunar Íslands árið 2001 lagði Björn Bjarnason þáverandi menntamálaráðherra það til að náttúrugripasafni yrði komið fyrir í hitaveitutönkunum í Öskjuhlíð og Perlunni. Þetta var furðuleg tillaga þegar haft er í huga að Björn Bjarnason er alinn upp í næsta nágrenni við tankana í Öskjuhlíð, en gömlu tankarnir voru teknir í notkun ári áður en hann fæddist.

Árið 2007 kom Mörður Árnason fram með sömu tillögu og fyrir fáeinum dögum kom Katrín Jakobsdóttir núverandi menntamálaráðherra með hugmynd um að nýta allt að tvo tanka í Perlunni undir náttúrugripasafn, en henni var snarlega bent á að tankarnir væru í notkun og yrðu í notkun um ófyrirsjáanlega framtíð. Katrín er skynsöm manneskja og skilst mér að hún hafi ýtt hugmyndinni útaf borðinu þegar henni varð það ljóst að tankarnir eru í notkun og einnig þörf fyrir rýmið sem geymir dúkkusafn. Nú vilja fimm samtök kennara og náttúruverndarsamtaka hrinda þessari hugmynd í framkvæmd.

Mér finnst hugmyndin galin.

Glerhýsi hentar engan veginn undir náttúrugripasafn. Margir gripanna þola ekki dagsljósið og myndu eyðileggjast á stuttum tíma við slíka geymslu. Þá gætu margir gripir eyðilagst, þar á meðal verðmætustu gripirnir ef eitthvað kæmi fyrir einhvern tankinn og leki kæmi að honum. Vafalaust hefur hugmynd þeirra sem komu fram með þessa tillögu verið sú að nýta hitaveitutankana fyrir safnið, en það er tómt mál því þeir eru í notkun, í þeirri notkun sem þeim var ætlað í upphafi, að geyma heitt vatn til notkunar fyrir "lattélepjandi lopatreflana" í 101 Reykjavík og 107 Reykjavík.

Einn tankurinn var tekinn af Reykvíkingum fyrir dúkkusafn fyrir fáeinum árum. Sú ráðstöfun skerti rekstraröryggi íbúa miðbæjar og vesturbæjar um fjórðung. Síðan hafa risið mörg stórhýsi í miðborginni sem sömuleiðis hafa skert rekstraröryggið og fyrirhuguð uppbygging í miðbænum mun skerða það enn frekar. Ég hefi heyrt því fleygt að búið sé að segja dúkkusafninu upp leigunni og mun það því geta flutt í hentugra húsnæði með skömmum fyrirvara og breyting á tanknum til fyrra horfs og endurnýjaðs rekstraröryggis er einfalt mál enda allar lagnir enn til staðar í „katakombunum“ undir Perlunni.

En hvað er þá til ráða? Einfaldast er auðvitað að nýta Perluna áfram á þann hátt sem gert var eftir byggingu hennar fyrir rúmum tveimur áratugum, sem miðlunargeyma fyrir heitt vatn, sem blöndunarstöð fyrir háhitavatn frá Bolholti, Elliðaárdal og Mosfellssveit og sem miðlun fyrir ylströndina í Nauthólsvík. Veitingahúsin má reka áfram og vafalaust er hægt að finna hagkvæmari not fyrir miðrýmið en nú er. Til vara má vissulega taka hluta hitaveitutankanna undir safnastarfsemi, en þá má heldur ekkert bregðast því slíkt mun valda miklum erfiðleikum í hvert sinn sem tankarnir tæmast af einhverjum orsökum og loft kemst inn á hitaveitukerfið.

Ein hugmynd gæti verið að reisa nýja tanka á öðrum stað. Það var gert þegar hitaveitutankarnir í Öskjuhlíð voru endurnýjaðir á árunum fyrir 1990 og gömlu tankarnir frá styrjaldarárunum voru rifnir og Perlan reist í þeirra stað. Þá voru tveir tankar með samtals 18000 tonna geymsluplássi byggðir við hlið dælustöðvarinnar í Öskjuhlíð, en umframvatnið sem nú nýtist meðal annars fyrir ylströndina og til uppblöndunar látið renna í „Læragjá“ meðan á framkvæmdum stóð. Eftir að Perlan var risin voru tankarnir fluttir upp á Reynisvatnsheiði og nýttir þar fyrir heitt vatn frá Nesjavöllum. Þess má geta að þeir þrír tankar sem í dag eru notaðir undir heitt vatn rýma einungis 12000 tonn, en tveir eru notaðir undir bakrennsli og sá sjötti undir dúkkusafnið. Af hverju skyldu verkfræðingarnir hafa reiknað með 18000 tonna rými í bráðabirgðatönkunum, en ekki bara einum tank með 9000 tonnum eða jafnvel enn minna? Þá má ímynda sér hve útsýni til Perlunnar myndi rýrna mikið ef reistir yrðu nýir hitaveitutankar í stað þeirra sem eru í Perlunni. Allar þessar hugmyndir að breytingum eiga það sameiginlegt að kosta gífurlega fjármuni fyrir Orkuveituna sem á ekki mikið af aurum á þessum síðustu og verstu tímum og það eitt er nægilegt til að ýta þeim út af borðinu.

Loks er ein lausn enn til í spilunum. Hún er sú að skella í lás. Láta Náttúrugripasafnið fá Perluna og hitaveitutankana og hætta að dæla heitu vatni til íbúanna í 101 og 107 Reykjavík. Þá yrði ástandið fljótlega eins og það var á árunum kringum 1940 þegar þykk og dökk mengunarský lágu yfir Reykjavík á köldum vetrarmorgnum. Þá yrðu örugglega góð not fyrir lopatreflana fyrir þá sem lepja latté alla daga :o)


http://velstyran.blogspot.com/2007/03/5-mars-2007-hitaveitutankarnir-skjuhl.html

http://mbl.is/frettir/innlent/2012/02/16/natturugripasafnid_fari_i_perluna/

12. febrúar 2012 - Um Snorra í Betel

Einar Gíslason sem kenndur var við Betel í Vestmannaeyjum þótti hinn ágætasti maður. Hann var fylginn sér, skemmtilegur og hann var einhver besti ræðumaður sem Eyjamenn hafa átt og hann lét ekkert koma sér á óvart.

Ein saga er fræg af þeim bræðrum Einari og Óskari Gíslasonum. Einhverju sinni var barnamessa, Einar prédikaði og Óskar bróðir var meðhjálpari. Á ákveðnu augnabliki í messunni hrópaði Einar:
„Guð almáttugur færðu börnunum epli,“ og það var sem við manninn mælt, eplin hrundu niður gegnum lúgu í lofti samkomusalarins. Einar hélt áfram ræðunni eins og ekkert hefði í skorist uns kom að því að honum fundust eplin sem duttu niður fullmörg og hann hrópaði, „þetta er nóg Óskar bróðir, þetta er nóg“ og hættu þá eplin að falla til jarðar, en Einar hélt áfram prédikuninni eins og ekkert hefði í skorist.

Sonur Óskars í Betel heitir Snorri og er helst frægur fyrir fyrirlitningu sína á samkynhneigðum. Þessi fyrirlitning hans hefur búið lengi í honum samanber viðtal við hann í DV fyrir nokkrum árum þar sem  
hann talaði gegn því að samkynhneigðir ælu upp börn því þeir myndu geta smitað þau af AIDS. Nú síðast kallaði hann samkynhneigð synd og líkti samkynhneigðum við bankaræningja. Þessu til staðfestingar kallar hann til vitnis náunga einn sem hét Sál en kallaði sig Pál postula sem hafði uppi svipaðar kenningar gagnvart samkynhneigðum og og gömlu gyðingarnir sem skrifuðu Gamla testamentið. Páll postuli var ekki einn af postulunum tólf og sennilega fæddur löngu eftir að Jesús beið bana á krossinum, en hann fékk síðar postulanafnbót rétt eins og þrettándi jólasveinninn.

Sjálf ætla ég ekki að fara út í umræður um kristna trú. Ég bý að minni barnatrú þar sem fyrirgefningin stýrir lífi okkar, þar sem kærleiksboðskapurinn kennir okkur að við skulum elska náungann eins og okkur sjálf. Nú þegar rætt er um að víkja Snorra í Betel úr starfi vegna skoðana sinna sem hann hefur fært í letur á bloggi sínu, er ég ekki viss um að rétt sé að beitt verði aðferðum gyðinganna og Snorra sem prédika auga fyrir auga og tönn fyrir tönn, heldur frekar að fyrirgefningu kristinna manna verði beitt.

Því  eins og ég trúi því að Snorri muni sjá að sér og frá villu síns vegar, tel ég rétt að beita aðferðum Jesú Krists sem notaði fyrirgefninguna. Því vil ég beina þessum orðum til Drottins allsherjar:
Drottinn, fyrirgef þessum manni því hann veit ekki hvað hann er að gera.

10. febrúar 2012 - Um alvopnaða sérsveitarmenn

Eins og allir Íslendingar vita er Guðríður Haraldsdóttir illræmd um land allt fyrir afbrot sín og dæmd fyrir voðaverk sín. Hún hefur þó ekki látið þar við sitja, heldur var hún staðin að verki fyrir að vera illa sofin og tilhöfð í strætisvagnaskýli á Skipaskaga á dögunum, en var bjargað frá frekari glæpum af vöskum sérsveitarmanni sem var á leið í vinnuna. Er ég las um hræðilega glæpi hennar rifjaðist upp fyrir mér lítið atvik frá fyrstu árum mínum í Svíþjóð og gat þeirra í fáeinum orðum og nú heimtar Guðríður að ég játi mína glæpi fyrir alþjóð. Mér er það ljúft.

Ég vil taka fram að þetta atvik átti sér stað áður en ég kom opinberlega úr skápnum með tilfinningar mínar, lifði í vitlausu kynhlutverki opinberlega og með sítt hár.

Ég var einhverju sinni á laugardagsmorgni á leið á vaktina mína með strætisvagni kannski árið 1991 og ég var einasti farþeginn í vagninum. Ég hafði tekið vagninn í Jakobsberg í Järfälla og leið hans lá um Barkarby og síðan gegnum Hässelby gård áður en hann kom á stoppistöðina mína nærri Hässelby strand þar sem ég var vön að hoppa af og ganga síðasta spölinn í vinnuna. Vagninn hélt áfram í gegnum Vinsta og Veddesta áður en komið var til Barkarby station og eftir stutta tímajöfnun þar hélt vagninn áfram í átti til Hässelby. Þegar farið er frá Barkarby station er smákafli þar sem er 30 kílómetra hámarkshraði. Þegar ekið var þar í gegn sá ég lögreglubíl fullan af lögregluþjónum og hugsaði með mér, djöfull eru sænskir lögregluþjónar vitlausir að reyna að ná bílum fyrir of hraðan akstur klukkan sex að morgni.

Vagninn hélt áfram og ég var áfram eini farþeginn í vagninum þar sem hann ók Skälbyvägen. Þegar við komum að gatnamótunum við Byleden þar sem er stuttur kafli með 30 kílómetra hámarkshraða sá ég annan lögreglubíl fullan af lögregluþjónum og enn undraðist ég ákafa lögreglunnar að grípa glæpsamlega bílstjóra sem fara yfir 30 kílómetra hraða. Áfram hélt strætisvagninn til enda Skälbyvägen og beygir þá til hægri inn á Växthusvägen í Hässelby. Þá var ekki komist lengra því við vorum umkringd af lögreglubílum. Lögreglubílar höfðu lokað götunni fyrir framan okkur og það voru lögreglubílar sem lokuðu öllum undankomuleiðum fyrir aftan okkur. Allt í kring voru sérsveitarmenn með alvæpni og miðuðu þeim að strætisvagninum. Mér var hætt að standa á sama.

Þar sem ég sat í strætisvagninum sá ég ofan á kollana á sérsveitarmönnum sem hlupu fram með vagninum og einhverjir gáfu fyrirskipanir og bílstjórinn opnaði dyrnar hjá sér. Einn sérsveitarmaðurinn kemur hálfur inn í vagninn, er enn í hnipri í skjóli við spjald við innganginn í vagninn og kallar eitthvað aftur eftir vagninum. Ég heyrði ekkert hvað hann sagði enda með skemmda heyrn frá sjómennskunni. Ég stóð því upp, gekk frameftir vagninum og kallaði á móti:
„Varstu að kalla á mig?“
Við þessi orð mín stóð sérsveitarmaðurinn upp í öllu sínu veldi og bað mig að koma fram og sýna sér skilríki. Ég gerði það, hann kallaði eitthvað til félaga sinna og það var sem léttir færi um allt umhverfið. Slökkt var á bláum ljósum og byssunum var slakað niður.
„Hvað er í gangi“ spurði ég.
„Það var hættulegur og síðhærður strokufangi á ferð í Jakobsberg í nótt og við héldum að það værir þú.“
„Þá vitið þið betur“ svaraði ég.
„Það er rétt, en mundu eitt,“ sagði sérsveitarmaðurinn, „ef þú lendir aftur í þeirri aðstöðu að lögreglan krefst þess af þér að þú komir fram með hendur fyrir ofan höfuð, reyndu þá að hlýða.“

Eftir þetta ævintýri gat strætisvagninn haldið áfram og lögreglan haldið áfram leit sinni að hættulegum afbrotamanni. Þessi töf kostaði það að ég kom hálftíma of seint á vaktina mína við Hässelbyverket, en aldrei fékk ég svar við einni spurningu minni til sérsveitarmannanna:

„Hvernig dettur ykkur í hug að hættulegur glæpamaður leggi á flótta undan réttvísinni með strætisvagni klukkan sex á laugardagsmorgni?“

6. febrúar 2012 - Hugleiðing um lífeyrissjóði

Ég byrjaði til sjós á togara árið 1966 á fimmtánda ári og þar sem Lífeyrissjóður togarasjómanna hafði  verið til í nokkur ár hóf ég fljótlega að greiða í sjóðinn. Síðan eru liðin nærri 46 ár eða þokkaleg starfsævi meirihluta Íslendinga. Ég er þó hvergi nærri því hætt að vinna enda rétt orðin sextug.

Þegar ég skoða inneign mína í lífeyrissjóðum kemur fljótlega í ljós að greiðslur mínar í lífeyrissjóð frá upphafi til þess tíma er verðtryggingu var komið á eru glataðar. Verðbólgan sá til þess að krónurnar brunnu hraðar en þeirra var aflað. Mér reiknast svo til að greiðslur mínar í lífeyrissjóði fyrir 1980 veiti mér einungis um 5000 krónur í mánaðartekjur og er þá gróflega reiknað og miðað við stöðuna eins og hún var fyrir hrunið haustið 2008.

Framlag mitt í Lífeyrissjóð Eimskips á níunda áratug síðustu aldar leit sæmilega út framanaf, en lífeyrissjóðurinn sameinaðist nokkrum öðrum lokuðum lífeyrissjóðum í Kjöl um miðjan síðasta áratug og síðasta yfirlit frá Lífeyrissjóðnum Kili í apríl 2008 benti til að ég fengi greiddar um 67000 krónur á mánuði. Síðan þá hafa allar fréttir bent til hruns í útgreiðslum sjóðsins, en þess má geta að á neyðarfundi í desember 2008 hélt formaður sjóðsins því fram að innlendar fjárfestingar væru tryggðar í mjög traustum fyrirtækjum, en vildi ekki gefa þau upp. Mér var þó kunnugt um hver þessi fyrirtæki voru , en þau eru nú flest farin á hausinn. Reyndar er löngu búið að skipa skilanefnd yfir sjóðnum og víkja frá þáverandi stjórn. Ég veit þó ekki stöðuna á sjóðnum í dag, en veit það eitt að útgreiðslurnar eru einungis brot af því sem ætla mátti á sínum tíma.

Þegar einn vinnufélaginn lést fyrir skömmu var til þess tekið að annar félaginn sem nú er á eftirlaunum neitaði að heilsa fyrrum stjórnarformanninum eftir jarðarförina og segir það allt sem segja þarf um stöðu mála.

Svipað er á komið með aðra lífeyrissjóði sem ég hefi greitt í undanfarin ár. Tómt tap. Vegna þeirrar rýrnunar á peningum sem ég hafði lagt í lífeyrissjóði frá því ég hóf að vinna og til ársins 1989 hóf ég að greiða í séreignarsjóði árið 1999. Fyrst í Íslenska lífeyrissjóðinn, en bætti fljótlega við Certus lífeyristryggingu, en síðar bættist Lífeyrisbók Landsbankans einnig í safnið. Einasti sjóðurinn sem stóð undir nafni var Lífeyrisbók Landsbankans því þótt hann gæfi minnstu vextina var hann sá eini sem var verðtryggður. Íslenski lífeyrissjóðurinn hrundi um leið og Kjölur og Certus reyndist horfinn að mestu. Því lokaði ég honum og lét flytja inneignina að mestu úr Íslenska lífeyrissjóðnum yfir í Lífeyrisbók Landsbankans sem gerir þó ekki meira en að geyma raunupphæðina sem ég hefi lagt inn.

Í desember síðastliðnum fékk ég bréf frá Lífeyrissjóðnum Gildi (áður Lífeyrissjóð sjómanna og þar áður Lífeyrissjóð togarasjómanna) þar sem ég er minnt á þá skerðingu sem ég verð fyrir ef ég nýti mér eftirlaunarétt sjómanna, en hún miðast við að eftir 25 ára störf á sjó hefi ég unnið mér rétt til að fara á eftirlaun við sextugt. Ég hló þegar ég sá bréfið. Ég hafði ávallt ætlað mér að hætta að vinna við 67 ára aldur, en nú má ég þakka fyrir að geta hætt við sjötugt.

Ég sit uppi með þá staðreynd að það er búið að ræna mig ætluðum lífeyri mínum, ekki einu sinni heldur tvisvar. Ofan á allt fæ ég að sjá að mennirnir sem tóku við lífeyrisgreiðslum mínum notuðu þá í vafasömum tilgangi án þess að ég hefði nokkuð um það að segja. Ég var gerð að fífli með því að samþykkja að greiða í lífeyrissjóð án andmæla.

Er ekki kominn tími til að stokka upp lífeyrissjóðakerfið og setja þjófana sem stálu peningunum mínum í fangelsi með útrásarræningjunum?  

27. janúar 2012 - Um vantraust á hendur Kjartani Valgarðssyni

Ég kynntist ekki Kjartani Valgarðssyni fyrr en hann bauð sig fram til formanns Samfylkingarfélagsins í Reykjavík. Árin á undan hafði hann starfað hjá Þróunarsamvinnustofnun suður í Afríku og því víðs fjarri þegar ég kom inn í stjórn SffR. Því vissi ég einungis af honum af afspurn

Eftir að Kjartan hafði verið kjörinn formaður SffR var ég dálítið gagnrýnin á störf hans. Mér fannst hann óvæginn og harður stjórnandi bæði við sjálfan sig og aðra, en þó aðallega sjálfan sig. Eftir því sem ég kynntist honum betur sá ég hve við vorum á svipaðri línu í pólitík, bæði úr gamla Alþýðubandalaginu og bæði hrifin af störfum Socialdemokraterna í Svíþjóð þótt ég hafi aldrei verið meðlimur þar eins og Kjartan. Ég hætti að gagnrýna Kjartan. Ég gekk úr stjórn SffR á aðalfundi fyrir tæpu ári vegna mikilla anna á öðrum sviðum, hefi mætt illa á félagsfundi og stærri samkomur, en hjartað verður þó áfram á sama stað og fyrrum.

Síðastliðinn miðvikudag var haldinn félagsfundur í Samfylkingarfélaginu í Reykjavík þar sem nokkrir tugir félagsmanna voru samankomnir þar á meðal ég sjálf. Þetta var óhefðbundinn félagsfundur án sérstakrar framsögu þar sem öllum viðstöddum var gefinn kostur á að tjá sig um atkvæðagreiðsluna á Alþingi nokkrum dögum áður þar sem frávísunartillögu Magnúsar Orra Schram og fleiri var hrundið, meðal annars með atkvæðum fjögurra þingmanna Samfylkingarinnar. Næstum allir fundargestir lýstu yfir óánægju með atkvæði fjórmenninganna þótt einhverjir hafi í framhjáhlaupi varið stöðu Ástu Ragnheiðar Jóhannesdóttur forseta Alþingis er hún samþykkti fyrir jólin að taka þingsályktunartillögu Bjarna Benediktssonar á dagskrá á fyrstu dögum þingsins eftir áramót og get ég fyllilega fallist á þau sjónarmið.

Í upphafi fundarins sagði Kjartan frá einhverjum úrsögnum úr SffR vegna úrslita atkvæðagreiðslunnar á Alþingi og hefur verið skýrt frá fundinum í fjölmiðlum þá aðallega í DV og á Eyjunni.

Á föstudagskvöldið las ég að komin væri fram krafa um vantraust á Kjartan vegna einhverra nafnlausra tölvupósta sem hann á að hafa sent DV. Ég veit ekkert hvað er til í slíku, hefi ekki heyrt það fyrr og tek fyrirvara við öllum nýjum „fréttum“ á Eyjunni. Kjartan hefur krafist þess að Samfylkingin starfi meira í samræmi við störf systurflokkanna á Norðurlöndunum og Þýskalandi, hætti allri óþarfa persónudýrkun og kjördæmapoti og vinni í samræmi við ályktanir flokksins á landsfundum. Slíkt er hið versta mál fyrir kjördæmapotarana sem vilja að flokkurinn snúist um sig og sín mál en ekki um þjóðina.     

Ef það er satt að komin sé krafa um vantraust á Kjartan Valgarðsson, skal ég vera fyrst til að mæta og lýsa yfir trausti mínu á hann. Um leið verður forystan að búast við stórfelldum úrsögnum úr Samfylkingunni, þar á meðal minni eigin verði slíkt vantraust samþykkt.  Best er þó ef Kjartani verða falin frekari trúnaðarstörf á vegum Samfylkingarinnar og íslensku þjóðarinnar.

19. janúar 2012 - Séra Sigríður Guðmarsdóttir

Vorið 2010 fékk ég símtal frá prestinum í Grafarholtssókn. Presturinn vildi fá mig og aðra í stjórn Samtakanna 78 til samtals um frumvarp til laga um ein hjúskaparlög. Að sjálfsögðu sagði ég já sem og einhver fleiri í stjórn Samtakanna. Við biðum eftir jákvæðri afstöðu kirkjunnar og Sigríður Guðmarsdóttir tók af skarið. Auk okkar sem teljumst hinsegin voru nokkrir jákvæðir prestar á hádegisfundinum, Guðrún í Grafarvogssókn, Jón Helgi í Langholtssókn og einhver fleiri sem ég man ekki lengur.

Ég þekkti ekki Sigríði frá fyrri tíð. Það kom þó fljótlega í ljós að faðir hennar, Guðmar Magnússon hafði tekið við af mér í stjórn Ættfræðifélagsins og því þekkti ég hann ágætlega. Slík ættartengsl eru ekki til að draga úr áliti á einni manneskju, enda er Guðmar einn þeirra sem ekki er hægt annað en að bera virðingu fyrir. Þá er ekki verra að vita af afkomendum hans sem standa enn framar í baráttunni fyrir mannréttindum á öllum sviðum.

Við Sigríður áttum ágætis samstarf um vorið, aðallega í tengslum við prestastefnu þá um vorið þar sem ekki tókst að fá fram ítrasta stuðning við ein hjúskaparlög þrátt fyrir baráttu hennar og 92 annarra kirkjunnar þjóna fyrir lagafrumvarpinu. Lögin náðu samt í gegn og við þökkuðum 93 prestum fyrir stuðning þeirra á hátíðarsamkomu hinn 27. júní þegar ný hjúskaparlög tóku gildi.

Við Sigríður höfum verið ágætlega kunnug síðan þá og ég veit að hún er færust allra til að leiða þjóðkirkjuna.

Á langri ævi hefi ég kynnst tveimur biskupum. Ég kynntist Ólafi Skúlasyni lítillega á sjöunda áratugnum þegar hann var sóknarprestur í Bústaðasókn og kom niður í Ræsi hf að hitta sóknarnefndarformanninn Axel Ludvig Sveins, mann sem því miður féll frá alltof snemma. Síðar lýsti hann yfir undrun sinni og skelfingu er ég kom fram í íslensku tímariti og sjónvarpi og talaði um tilfinningar mínar. Þetta var eitthvað sem hann þekkti ekki og því voru viðbröðin eðlileg. Í framhaldinu áttum við í bréfaskriftum þar sem hann bað fyrirgefningar á orðum sínum og urðu engin eftirmál af þessu máli. Karl Sigurbjörnsson  biskup var sóknarprestur í Hallgrímssókn er ég gekk í gegnum skilnað árið 1984 og þurfti að fá uppáskrift prests og leysti hann það mál vel. Það má deila um önnur verk þessara biskupa, en það er mér algjörlega óviðkomandi þótt deila megi um verkin á opinberum vettvangi.

Öfugt við þessa tvo biskupa veit ég engan ágalla á störfum Sigríðar Guðmarsdóttur, kannski einn, en hann er sá að ef hún verður biskup mun Grafarholtssókn missa sinn vinsæla og jákvæða prest. Ég ætla samt að styðja hana til biskups af fremsta megni.

Og þó, hver á að jarða mig ef séra Sigríður Guðmarsdóttir verður kjörin biskup?
  

17. janúar 2012 - Vigdís Hauksdóttir

Ég hefi aldrei verið sérlega hrifin af orðum eða gerðum Vigdísar Hauksdóttur alþingismanns en hún situr á Alþingi í umboði stjórnmálaflokks sem hefur löngum verið tákn um liðna tíð, en fór að hallast ískyggilega til hægri á síðustu tveimur áratugum með forystusveit manna eins og Finns Ingólfssonar og Halldórs Ásgrímssonar. Ég gat ekki séð að Vigdís hafi bætt álitið á Framsóknarflokknum með orðum sínum, ekki frekar en mágur hennar sem gekk svo langt að kyssa kýr til að öðlast virðingu meðal almennings.

Ég skal þó játa að eftir undarlega fréttamennsku að undanförnu fór ég að sakna skemmtilegu frasanna hennar á Alþingi sem minntu oft á Bibbu á Brávallagötunni. Á meðan Alþingi hefur verið í jólaleyfi hefur hvert hneykslismálið rekið annað í fjölmiðlum og samskiptasíður á borð við Facebook hafa verið uppfullar af hneykslisfréttum af kadmíuminnihaldi í áburði, iðnaðarsílikoni í brjóstafyllingum og iðnaðarsalti. Sjálf hefi ég tekið þessari umræðu léttilega þótt ég neyti íslenskra landbúnaðarafurða eins og aðrir íbúar Íslands, hefi enn ekki kostað á mig brjóstafyllingum hjá Jens skólafélaga mínum í gaggó og er við góða heilsu og óttast því lítt þótt einhver óhreinindi kunni að finnast í pulsunum, smjörinu eða flatbökunni. Umræðan var hinsvegar svo ofsakennd í fjölmiðlum að mér fór að blöskra og lá við að ég saknaði Alþingis vitandi að um leið og Vigdís Hauksdóttir byrjaði að tala eftir setninu Alþingis eftir jólaleyfi færi öll umræða að snúast um orð hennar þar sem hún eflir ríkisstjórnina með einkennilegum skömmum sínum.

Nú hefur Alþingi komið saman að nýju og hið fyrsta sem ég sá á Facebook var tilvitnun í blogg Illuga Jökulssonar þar sem hann vitnar í Vigdísi Hauksdóttur undir fyrirsögninni „Í skrípalandi“. Ég verð að játa að ég hélt að Illugi væri að gera grín að henni í pistli sínum en sá svo að facebooksíða Vigdísar er öllum opin. Ég læddist inn á síðuna og sá þar margt skemmtilegt, meðal annars að Framsóknarmenn í Reykjavík halda þorrablót fyrir miðjan janúar þótt þorrinn byrji ekki fyrr en rúmri viku síðar.  Um leið sá ég einnig að tilvísun Illuga var ekki höfð eftir Vigdísi á Alþingi í dag, heldur bein tilvitnun í orð hennar sjálfrar á Facebook frá því í gær, en þar stendur skrifað með orðum hennar:

Vigdís Hauksdóttir - er farin að hallast að því að "ráðendur" noti iðnaðarsaltið til að tala niður íslenska framleiðslu og landbúnaðarafurðir
- sé að krataáróðurinn stefnir í þá átt !!!

Takk Vigdís mín, mér finnst að ríkisstjórn Íslands undir forystu Jóhönnu Sigurðardóttur eigi að veita þér sérstaka viðurkenningu fyrir óeigingjarnan og dyggan stuðning við ríkisstjórnina í baráttu hennar fyrir endurreisn íslensks atvinnulífs án þess að eiga eina krónu eftir hrun fjármálakerfisins. Nú skil ég betur hvað Sigríður Ingibjörg vinkona mín á við er hún hrósar þér fyrir gott samstarf á Alþingi.

3. janúar 2012 - Eru vatnssalerni hátækni?

Frægt hátæknisjúkrahús hefur verið lengi í umræðunni þótt engir peningar séu til svo hægt sé að byggja það í Vatnsmýrinni neðan við gamla Landspítalann. Persónulega er ég á móti því að það sé byggt á þessum stað, hefði frekar kosið að sjá það nær stórum umferðaræðum í Fossvogi, nær Sæbraut/Reykjanesbraut og Kringlumýrarbraut, en til vara á einhverjum mun kyrrlátari stað fjær miðborgarmenguninni.

Þær breytingar sem þarf að gera á umferðinni svo hægt verði að byggja sjúkrahúsið á fyrirhuguðum stað mun skipta mörgum milljörðum sem bætast ofan á þá 40 milljara sem steinkumbaldinn mun kosta skattgreiðendur. Það er um leið alls ekki öruggt að hægt verði að koma allri þeirri umferð fyrir á gamla Landspítalasvæðinu, en umhverfi Landspítalans er þegar erfitt umferðinni á álagstímum. Það má svo deila um hvort monster af þeirri gerð sem fyrirhugað hátæknisjúkrahús sé ekki að verða úrelt þar sem margar aðgerðir verða sífellt auðveldari viðureignar og minni þörf á langleguplássum á sjúkrahúsum.

Stuðningsmenn hátæknisjúkrahúss neðan við gamla Landspítalann hafa bent á ýmis rök máli sínu til stuðnings, meðal annars fengið einhvern Norðmann til að reikna sparnað spítalans við rekstur á einum stað allt að 2,6 milljörðum króna á ári. Ég hefi enga aðstöðu til að rengja þessa upphæð þótt mér finnist hún ótrúlega há, en spyr mig um leið hverjir séu vextirnir af 40 milljörðunum sem hátæknisjúkrahúsið mun kosta auk kostnaðar vegna breytinga á umferðinni þegar engir peningar eru til í ríkisstjóði eftir hrunið 2008?

Nú hafa stuðningsmenn hátæknisjúkrahússins komið með nýtt vopn sem ég á engin svör við. Í viðtali við útvarpið í morgun benti lækningaforstjóri Landspítalans á nauðsyn þess að fjölga salernum á spítalanum til að koma í veg fyrir Noro sýkingu og því myndi vandamálið vegna Noro veirunnar leysast þegar spítalinn kæmist inn í hið nýja sjúkrahús þótt ekki nefndi notaði hann orðið hátækni í þessu sambandi. Þegar haft er í huga hversu mikil áhersla var á að nýi spítalinn yrði kallaður hátæknisjúkrahús get ég ekki skilið orð hans á annan veg en þann að hátæknin sé fólgin í fjölgun vatnssalerna.

Niðurstaðan er því þessi: Vatnssalerni eru hátækni!

1. janúar 2012 - Um sjóslys

Árið 2011 leið án þess að nokkur íslenskur sjómaður biði bana við störf sín. Þetta eru ánægjuleg tíðindi og í annað sinn í Íslandssögunni sem heilt ár líður án mannskaða. Áður var árið 2008 laust við banaslys, en aldrei áður í sögu Íslands hafði heilt ár liðið án mannskaða.

Það er af sem áður var. Það er ekki langt síðan staðan var önnur og verri. Ekki eru margir áratugir liðnir síðan tölu sjómanna sem fórust mátti telja í mörgum tugum á hverju ári. Má þar benda á tölur sem Hagstofa Íslands vann árið 1990 fyrir Rannsóknarnefnd sjóslysa sem sýndi á árunum 1900 til 1990 fórust 4016 af slysförum við Íslandsstrendur eða á hafi úti eða um 45 manns á ári til jafnaðar. Sum árin voru virkilega svört eins og 1959 þegar 42 íslenskir sjómenn fórust í tveimur sjóslysum í febrúar, en mikill fjöldi á því ári öllu. Einnig má nefna mikinn fjölda sem fórust árin 1955, 1963 og 1968. Ástandið var reyndar svo slæmt á þessum tíma að þegar ég hóf störf á sjó árið 1966 mátti ég búast við að slasast á sjó fimm sinnum á starfsævinni og að líkindin á því að farast voru allt að þriðjungur af starfsævinni. Það var svo sannarlega þörf á aðgerðum en flestir ypptu öxlum og töluðu um eðlilegar fórnir við störf á erfiðustu hafsvæðum heimsins.

Það var ekki fyrr en á áttunda áratugnum sem hlutir fóru að gerast á Íslandi. Með tilkomu Rannsóknarnefndar sjóslysa snemma á áttunda áratugnum og rannsóknum nefndarinnar á hinum ýmsu slysum kom berlega í ljós að víða var pottur brotinn í öryggismálum sjómanna á öllum sviðum, meðal þeirra sjálfra, útgerðarmanna, útbúnaði skipa og ekki síst í björgunarbúnaði í landi. Á meðan héldu sjóslysin áfram og á hverju ári fórust tugur eða tugir manna.

Um miðjan níunda áratuginn kemur þrennt til sögunnar. Landhelgisgæslan fær öfluga björgunarþyrlu í þjónustu sína, TF-SIF. Þá var Slysavarnarskóli sjómanna stofnaður og loks voru flotbúningar lögleiddir um borð í öllum íslenskum skipum. Árangurinn var ekki lengi að skila sér. Strax árið 1987 fórust innan við tugur manna á sjó og hefur slíkt verið árvisst frá því fyrir miðjan tíunda áratuginn og þá sérstaklega eftir aldamótin.

Eins og árið er getið var árið 2008 fyrsta árið án banaslysa á sjó. Með sjóslysum í desember 2009 og slysi árið 2010 var ljóst að ekki tækist að halda þeim árum banaslysalausum en það tókst í fyrra og að sjálfsögðu ber að fagna því.

Það er ljóst að allir þessir nýju öryggisþættir eiga sinn þátt í að svona er komið. Öryggisvitund sjómanna og Slysavarnarskóli sjómanna, betri björgunarþyrlur, Rannsóknarnefnd sjóslysa, flotbúningar og betri búnaður um borð í skipum. Það má þó hvergi slaka á kröfunum og það verður að gera þá kröfu til allra sem koma að þessum málum að allir haldi sér á tánum í öryggismálunum, annars mun ekki líða langur tími uns allt fer á verri veg að nýju. Þar horfi ég sérstaklega á þyrlurnar.    

Stundum hefur aðeins ein þyrla til taks og einstöku sinnum engin þyrla. Slíkt má ekki gerast og gera verður þá kröfu til eiganda björgunarþyrlanna, þ.e. ríkisins, að ávallt verði til nægur þyrlufloti til að fara í björgunaraðgerðir hvar sem er og hvenær sem er innan tvö hundruð mílna landhelginnar. Ef litið er til björgunarþyrlusveitar Varnaliðsins sáluga, þá voru þeir lengi með fimm þyrlur í sinni björgunarsveit á Keflavíkurflugvelli, tvær í stöðugu viðbragði, aðrar tvær til vara og loks eina í viðhaldi. Björgunarþyrlusveit fyrir heila þjóð má vart vera minni  ef takast á að bjarga öllum þeim sem þurfa á tafarlausri björgun að halda.   

31. desember 2011 - Eftir sextugsafmælið

Einhverjum ánægjulegasta afmælisdegi ævinnar er lokið. Veislan sem haldin var heima hjá mér var fjölmenn, fólk frá bernsku til eftirlaunaaldurs mættu, fjölskyldumeðlimir, vinir sem ég hefi kynnst í gegnum árin, nágrannar, skólafélagar, göngufélagar, æskufélagar, vinnufélagar, skipsfélagar. Á tímabili földu kisurnar mínar sig undir rúmi furðu losnar yfir öllum hamaganginum. Þá er ljóst að ég hefi nóg að lesa á næstunni enda bættist talsvert við af nýjum bókum í safnið sem og blóm og aðrar gjafir. Þótt rauðvín og hvítvín kláruðust var talsvert eftir af veitingum er síðasti gesturinn kvaddi löngu eftir miðnætti, nóg til af öli og ísskápurinn enn hálffullur af öðrum veisluföngum.

Framanaf degi var aðallega um að ræða kaffiveitingar, kaffi og pönnukökur auk annarra léttra veitinga, en eftir því sem leið á eftirmiðdaginn bættust hvítvín, rósavín og rauðvín við veitingarnar, en síðar um kvöldið hvarf kaffið fyrir öli  eða sterku sem merkilegt nokk var ósnert að lokum. Greinilegt að sterkt áfengi gengur ekki lengur í Íslendinga.

Af skepnuskap mínum setti ég áminningu á göngugrind nágrannanna og stillti henni upp innan við anddyrið í húsinu og reyndi þannig að skapa létta stemmningu fyrir teitinu. Að öðru leyti var teitið mjög rólegt, enginn hávaði frá glymskratta eða útvarpi, einungis gott spjall fólks af ólíkum uppruna sem skemmti sér saman.

Einni manneskju verð ég að þakka sérstaklega fyrir  hve afmælið gekk vel fyrir sig. Ég kynntist Birnu Björgvinsdóttur í Svíþjóð árið 1991. Hún var þá búsett í Järna í Södertälje kommun ásamt ungum einkasyni sínum sem lést fyrir fáeinum árum. Við urðum góðir vinir, en árið 1994 urðu vinslit af mínum völdum. Vináttan var ekki endurnýjuð fyrr en við vorum báðar fluttar til Íslands en hún flutti heim árið 2002. Á síðustu árum hefi ég ávallt getað leitað til hennar þegar ég hefi þurft á aðstoð að halda og nú stóð hún sig eins og hetja, lagaði viðbit og pinnamat, hreindýrakæfu og osta, en gaf sig í veg þegar veislan stóð sem hæst.

Ég sé fram á skemmtilegan áratug framundan uns ég mun ná eftirlaunaaldri, ekki síst með öllu því góða samferðafólki í lífinu sem kom og heilsaði upp á mig í sextugsafmælinu.  

30. desember 2011 - Tímamót

Að ná sextugu hefur alls ekki verið öllum gefið. Flest formæðra minna og forfeðra náðu aldrei þessum aldri, sum náðu ekki einu sinni fertugu. Tvær langömmur mínar gerðu þó betur, langamma mín í beinan kvenlegg varð mörgum kerlingum eldri, lifði þrjú af fjórum börnum sínum og varð 96 ára gömul og bjó í yfir 70 ár að Vallá á Kjalarnesi. Hún skilur eftir sig stóran ættboga sem í dag skiptir hundruðum niðja því þótt öll börnin og flest barnabörnin séu löngu látin þá hefur frjósemin haldist meðal niðjanna sem enn dunda sér við að uppfylla jörðina. Önnur langamman varð 84 ára gömul sem þykir kraftaverk því hún var aldrei sú eðalmanneskja í augum samtíðarmanna sinna sem Gunnhildur á Vallá varð. Sesselja Jónsdóttir fæddist í fátækt, ólst upp meðal vandalausra, lesblind og talin misheppnuð af samtíðarmönnum, þvældist á milli bæja sem vinnukona en varð ólétt af ekkjumanni sem hafði hætt búskap og eftir það var ekki komist hjá ábyrgðinni. Fimm árum eftir að einkadóttirin lést ung að aldri lést þessi langamma mín og virtist þá flestum gleymd. Þrjú þessara barna sem dóttirin ól reyndust þó öllu frjósamari en amman og má segja að með þeim sé minning um bláfátæka vinnukonuna orðin raunveruleg þótt komin séu 84 ár frá andláti hennar.

Af foreldrum foreldranna náði aðeins einn fimmtugu, móðurafi minn sem dó um borð í Heklunni 73 ára gamall árið 1965, en foreldrar föður míns dóu bæði ung, hann 37 ára og hún 34 ára.

Ég veit ekki hvað átti að verða af mér sem barni. Þrátt fyrir ást foreldra minna á börnum sínum varð alkóhólisminn ástinni yfirsterkari og því ekki við miklu að búast. Kannski má segja að tugirnir í ævi einnar manneskju endurómi ævi hennar.

Ég fæddist í fátækt að Höfðaborg 65 í Reykjavík, nokkurnveginn þar sem Sparisjóður vélstjóra var síðar, hið yngsta af sjö fæddum börnum foreldra minna.
Tíu ára afmælinu eyddi ég á barnaheimilinu að Reykjahlíð í Mosfellsdal, fjarri foreldrum mínum en í góðri umsjá starfsfólksins á barnaheimilinu sem og alúð nágranna okkar í Mosfellsdalnum.
Tvítugsafmælinu var eytt á sjó, höfðum lestað síld í tunnum í höfnum á Nýfundnalandi og vorum á leið með farminn til Finnlands og Sovétríkjanna (Ventspils í Lettlandi).
Haldið var uppá þrítugsafmælið í faðmi fjölskyldunnar og eiginkonan ólétt af þriðja barninu og ekki var stóri vinningurinn í getraunum til að spilla gleðinni.
Fertugsafmælinu var varið í ókunnu landi, vinafá og einmana í Jakobsberg nærri Stokkhólmi. Kveðjurnar voru fáar og afmælisgjafirnar enn færri ef ég man rétt, einungis ein sem var frá vinnufélögum mínum við Hässelbyverket í Stokkhólmi.
Fimmtug var ég löngu komin til Íslands, enn fyrirlitin af mörgum og af sumum talin með illum öflum á Íslandi, búsett í  lítilli íbúðarkytru í efra Breiðholti. Er ég fór á kráarrölt um kvöldið fann einhver kráargestur þörf til þess að tjá sig um líf mitt með því að hella yfir mig úr fullu glasi af öli þar sem ég sat í makindum við borð og talaði við fólk. Það var reyndar hvorki í fyrsta sinn né síðasta sem einhver fann ástæðu til að sýna mér fyrirlitningu sína á þann eða svipaðan hátt.
Nú er komið að sextugsafmælinu. Ég held að ég sé vel liðin af flestum, alls ekki öllum. Enn er til fólk sem hatar mig og fyrirlítur, en meirihlutinn hefur tekið mig í sátt. Börnin eru löngu orðin fullorðin og ég bý ein í lítilli íbúð ásamt tveimur kisum í Árbæjarhverfi. En samt, ég fæ á tilfinninguna að ég hafi sigrað, ef ekki almenningsálitið, þá sjálfa mig og þröngsýni mína.

Það verður fróðlegt að vita hvernig staðan verður við starfslok sem verða ekki seinna en daginn eftir sjötugsafmælið, kannski miklu fyrr. 

23. desember 2011 - Enn um kæsta skötu

Þegar ég var til sjós í gamla daga ákvað ónefndur Vestfirðingur og skipsfélagi minn að verka sína eigin skötu eitt haustið. Hann verkaði hana og setti ofan í fiskikassa og fylgdist svo reglulega með hvort allt væri ekki í samræmi við hefðirnar. Þegar hann var á frívakt og örugglega í koju áttu aðrir skipsfélagar hans það til að skreppa út í horn þar sem kassinn var geymdur og míga í kassann með skötunni.  Þegar kom að jólum tók pilturinn skötuna, pakkaði henni og tók með sér vestur á Ísafjörð og át ásamt fjölskyldu sinni á Þorláksmessu. Þegar hann kom um borð eftir áramótin hafði hann á orði að betri skötu hefði hann aldrei smakkað.

Annar vinnufélagi minn er Vestfirðingur og étur ekki kæsta skötu. Sagt er að hann hafi verið gerður útlægur frá Vestfjörðum vegna þessa þótt ekki vilji ég fullyrða neitt í því sambandi. Ljóst er þó að hann er fluttur suður á mölina og lætur sér fátt um finnast berist fnykurinn af skötunni að vitum hans.

Svona menn eins og sá síðarnefndi eru að mínu skapi. Þeir þora að fara út fyrir rammann og bjóða viðbjóðslegum hefðum byrginn, rétt eins og íbúar sumra Miðausturlanda sem hafna áti á heilasúpum eða sænskir vinir mínir sem býður við lútfisk eða surströmming og færeyskir sem vilja ekki skerpikjöt. Sjálf komst ég ekki hjá fnyknum öll þessi ár sem ég var til sjós og saltfiskur og skata voru á borðum hvern einasta laugardag.

Félagi minn sem hafnaði skötunni er þess meiri í augum mínum að hann þorði að bjóða afturhaldssömu samfélagi byrginn. Þetta er þess mikilvægara sem sífellt fleiri meðvirkir Íslendingar þvinga sjálfa sig til að éta þennan viðbjóð helst svo sterkan að svíður í augun og tennur losna þegar hans er neytt. Þess má geta að meðvirkir Íslendingar fögnuðu afrekum útrásarræningjanna allt þar til þeir voru búnir að keyra íslenska þjóð í þrot.

Ég er viss um að þessir sömu meðvirku Íslendingar séu líka einangrunarsinnar eins og Norður-Kóreumenn og andvígir Evrópusambandinu. Ég ætla ekki að elta skoðanir þeirra eða matarvenjur.

20. desember 2011 – Hvers eiga Mosfellingar að gjalda?

Jónas Kristjánsson fyrrum ritstjóri DV er lítt hrifinn af skötu, ekki frekar en ég. Hann hefur nú lagt til að tjaldað verði yfir einhverja sandgryfju í Mosfellssveit og skatan verði elduð þar til að losa viðkvæm nef við fýluna sem fylgir skötunni. Ég er hrifin af hugmyndinni, en ekki staðsetningunni. Mosfellingar eiga lítið land að sjó og stunda ekki sjávarútveg frá heimabyggð og bera því sem slíkir enga ábyrgð á viðbjóði þeim sem kallast kæst skata. Því finnst mér óþarfi að leggja þessa refsingu á þá alsaklausa af skötunni.

Ef Jónas vill vera samkvæmur sjálfum sér, er nær fyrir kappann að senda skötuna suður með sjó. Þar blæs mikið og úr öllum áttum og miklar líkur á því að fnykinn leggi á haf út. Þar sitja og útgerðarmenn með vafasaman kvóta og bera viðbjóðinn í okkur með hjálp vestfirskra eiturbyrlara sem telja skötuna af hinu góða. Hvernig væri að tjalda yfir grunninn á álverinu í Helguvík og elda skötuna þar? Það mætti jafnvel koma fyrir langtjaldi svo þeir sem vilja leggja sér þennan viðbjóð til munns geti étið hann á staðnum án þess að kvelja okkur hin með fnyknum sem af þessu hlýst.

19. desember 2011 - Jólalögin

Það var örugglega fyrsta eða annað sumarið mitt í Svíþjóð. Ég var einhversstaðar á göngu nærri heimili mínu og það var midsommarafton eða midsommardagen (man ekki hvort) og í nágrenninu var fólk að dansa í kringum majstången (midsommarstången) og lagið sem fólk dansaði við var danska þjóðlagið „Göngum við í kringum einiberjarunn“. Ég komst samstundis í íslenskt jólaskap þótt á miðju sumri sé, en hefi ekki þolað þegar ég hefi heyrt þetta sumarlag á jólum eftir það.

Nú er hávertíð jólalaganna enda veit ég sem er að eftir jóladag munu mörg þessi fallegu lög þagna og ekki heyrast aftur fyrr en í nóvember á næsta ári. Sum þessara laga mega vissulega alveg missa sín, lög eins og Jól alla daga. Það er skelfileg tilhugsun ef það verða jól alla daga því þá þarf að finna einhverja aðra hátíð til breyta hversdagslífinu. Því á ég þá frómu ósk að þessi ósk söngvarans og höfundar textans verði aldrei að veruleika.

Önnur jólalög og jólasálmar eru mörg hver í góðu lagi. Þó er ég ósátt við hvernig markvisst er reynt að þurrka út jólasálm allra jólasálma hvar sem hann kemur fyrir. Árið 1984 eignaðist ég kassettu með þeim Dolly Parton og Kenny Rogers þar sem „Heims um ból“ eða „Silent night“ var á lagalistanum. Mörgum árum síðar eignaðist ég hljómdisk með sömu söngvurum og sama nafni, en þá var Heimsumból horfið af listanum og eitthvert allt annað lag komið í staðinn þótt diskurinn væri að öðru leyti hvað innihald snertir og kassettan góða forðum. Nu hefi ég heyrt að víðar sé reynt að láta Heims um ból hverfa úr minningunni í tilraunum heiðingja til að afkristna jólin og færa til fornra hefða. Sjálf hefi ég engan áhuga fyrir slíku.

Jólalögin eru svo samofin minningunum að erfitt er að ímynda sér aðventuna án gömlu jólalganna hvort sem þau eru jólalög að uppruna eður ei. Diskurinn sæli með Dolly og Ken á þar geymslupláss í hjartanu þar sem ég keypti kassettuna vestur í Bandaríkjunum í desember 1984 áður en haldið var til hafs á ný og enn einna jóla á sjó. Kassettan var því hið einasta sem við náðum af jólatónlist það árið þar sem við vorum fjarri ströndum á leið okkar frá Ameríku til Íslands.

Nær allur fiskiskipaflotinn er nú í höfn um jólin eins og hefur verið til siðs í nokkur undanfarin ár og er það vel. Með hinu nýja fyrirkomulagi eru aðstæður flestra sjómanna orðnar gjörbreyttar, en þeim er kannski best lýst með laginu sem samið er af sjómönnunum sjálfum, þ.e hljómsveitinni Roðlaus t og beinlaust sem skipað er áhöfnarmeðlimum á Kleifarberginu undir forsöng Björns Vals Gíslasonar skipstjóra og nú alþingismanns.

Fátt lýsir betur lífi fiskimannsins í dag en einmitt þetta ágæta lag sem heitir „Í friði og ró“ Því miður finn ég það ekki á You tube og verður því að leita þess á öðrum slóðum.